సనాతన ధర్మ సంరక్షణ కోసం, లోకకల్యాణం కోసం, దుష్టశిక్షణ శిష్టరక్షణ కోసం వైకుంఠాధిపతి అయిన ఆ శ్రీమహావిష్ణువు ధరించిన అత్యంత విశిష్టమైన, సంపూర్ణ మానవ అవతారమే శ్రీరామావతారం. త్రేతాయుగంలో అయోధ్యను పరిపాలించే సూర్యవంశపు మహారాజు దశరథుడు, కౌసల్యాదేవిల ప్రథమ పుత్రుడిగా చైత్ర శుద్ధ నవమి నాడు పునర్వసు నక్షత్ర కర్కాటక లగ్నంలో శ్రీరాముడు జన్మించాడు. చిన్నతనం నుంచే సకల గుణాభిరాముడిగా, పితృవాక్య పరిపాలకుడిగా, సత్యసంధుడిగా పెరిగిన రాముడు, తన సోదరులైన లక్ష్మణ, భరత, శత్రుఘ్నులతో కలిసి వశిష్ట మహర్షి వద్ద వేద శాస్త్రాలను, సకల శస్త్ర విద్యలను అభ్యసించాడు. బాల్యంలోనే విశ్వామిత్ర మహర్షి యజ్ఞరక్షణ కోసం లక్ష్మణుడితో కలిసి వెళ్ళి, తాటకి అనే రాక్షసిని సంహరించి, సుబాహుడిని వధించి యజ్ఞాన్ని విజయవంతం చేయడమే కాకుండా, మార్గమధ్యంలో గౌతమ మహర్షి శాపం వల్ల రాయిగా మారిన అహల్యకు శాపవిముక్తి ప్రసాదించి తన పాదధూళి మహిమను చాటాడు. ఆ తర్వాత మిథిలా నగరంలో జనకమహారాజు కొలువులో ఉన్న త్రైలోక్య పూజితమైన శివధనస్సును ఎక్కుపెట్టి, విరిచి, లక్ష్మీస్వరూపిణి అయిన సీతాదేవిని అర్ధాంగిగా స్వీకరించాడు. వివాహానంతరం అయోధ్యకు తిరిగివచ్చిన రాముడికి దశరథ మహారాజు యువరాజ్య పట్టాభిషేకం చేయాలని సంకల్పించగా, మంథర దుర్బోధ వల్ల కైకేయి పూర్వం దశరథుడు ఇచ్చిన రెండు వరాలను కోరింది. అందులో మొదటి వరంగా తన కుమారుడైన భరతుడికి పట్టాభిషేకం, రెండో వరంగా రాముడు పద్నాలుగేళ్లపాటు దండకారణ్యంలో వనవాసం చేయాలని కోరడంతో, తండ్రి మాటను నిలబెట్టడం కోసం శ్రీరాముడు ఏమాత్రం చలించకుండా, కిరీటాన్ని, రాజభోగాలను త్యజించి, భార్య సీతతో, తమ్ముడు లక్ష్మణుడితో కలిసి అడవులకు ప్రయాణమయ్యాడు. వనవాస కాలంలో గంగానదిని దాటి, భరద్వాజ, అగస్త్య వంటి అనేకమంది మహర్షుల ఆశ్రమాలను సందర్శించి, వారి ఆశీస్సులు పొందుతూ, దండకారణ్యంలో ఋషులను వేధిస్తున్న ఖర దూషణాది పద్నాలుగు వేలమంది రాక్షసులను ఒంటరిగా సంహరించి లోకానికి శాంతిని చేకూర్చాడు. ఆ తర్వాత పంచవటి తీరంలో పర్ణశాల నిర్మించుకుని నివసిస్తున్న సమయంలో, రావణాసురుడి సోదరి శూర్పణఖ లక్ష్మణుడి చేతిలో భంగపడటంతో, ఆమె కసి తీర్చుకోవడానికి రావణుడు మారీచుడిని బంగారు లేడిగా పంపి మాయోపాయంతో సీతాదేవిని లంకకు అపహరించుకుపోయాడు. సీతాన్వేషణలో భాగంగా రామలక్ష్మణులు కిష్కింధకు చేరుకుని, అక్కడ హనుమంతుడితో మైత్రి సంపాదించి, వాలిని వధించి సుగ్రీవుడికి పట్టాభిషేకం చేసి, వానర సైన్యం సహాయంతో సీత జాడను కనుగొన్నారు. సముద్రుడిపై నల నీలుల సహాయంతో అద్భుతమైన రామసేతువును నిర్మించి, వానర బలగంతో లంకపై దండెత్తి, విభీషణుడిని ఆశ్రయించి, కుంభకర్ణ, ఇంద్రజిత్తు వంటి మహావీరులను హతమార్చి, చివరకు దశకంఠుడైన రావణాసురుడిని సంహరించి అధర్మంపై ధర్మాన్ని గెలిపించాడు. అనంతరం సీతాదేవిని అగ్నిపరీక్ష ద్వారా పవిత్రురాలిగా స్వీకరించి, వనవాస దీక్ష ముగియగానే అయోధ్యకు తిరిగివచ్చి, ప్రజల సమక్షంలో వైభవంగా పట్టాభిషిక్తుడై రాముడు పరిపాలన సాగించాడు. శ్రీరాముడి పాలనలోనే ప్రజలందరూ రోగాలు, ఆకలి, భయాలు లేకుండా సుఖశాంతులతో వర్ధిల్లారు, అందుకే ఆ పాలన సార్వకాలికమైన ‘రామరాజ్యం’గా కీర్తించబడింది. కేవలం ఒక దేవుడిగా కాకుండా ఒక ఉత్తమ కుమారుడిగా, ఆదర్శవంతమైన సోదరుడిగా, నమ్మకమైన స్నేహితుడిగా, ఏకపత్నీవ్రతుడిగా, ప్రజానురంజకమైన రాజుగా మానవజాతి ఎలా జీవించాలో తన నడవడిక ద్వారా చూపించిన మర్యాద పురుషోత్తముడు శ్రీరాముడు.